Hasta Hakları Nelerdir?

hasta hakları nelerdir
Oy verebilirsiniz

Hastalandığınızda ne gibi haklara sahip olduğunuzdan haberdar mısınız? Hasta Hakları Yönetmeliği’nin neleri kapsadığını bilmek, haklarınızın korunması ve hak kaybı yaşanmaması adına önem taşımaktadır.

Özellikle son 30 yıl içerisinde “hasta hakları” kavramı gelişmiş, içeriği genişlemiş ve giderek daha da önem kazanmıştır. Peki, hasta hakları denildiğinde ne anlaşılmaktadır, hasta hakları tam olarak nelerdir? Hasta hakları denildiğinde öncelikle akla insan hakları getirilmelidir. Çünkü her birey, her yerde ve her zaman insan haklarına uygun şekilde sağlık hizmetine ulaşma, bu sağlık hizmetinden faydalanma hakkına sahiptir.

Hasta hakları, bir kavram olarak ilk kez Amerika Birleşik Devletleri’nde 1970’li yıllarda ortaya çıkmıştır ve Amerikan Hastane Birliği tarafından 1973 yılında Hasta Hakları Beyannamesi yayınlanmıştır. Bu, her ne kadar ulusal bir beyanname olsa da tarihte bu alanda ilk resmi belge olması adına önem taşımaktadır. Bu alanda yapılan ilk uluslararası girişim ise 1981 yılında Dünya Tıp Birliği tarafından gerçekleştirilmiş ve bu kapsamda Lizbon Bildirgesi kabul edilmiştir. 1994 yılında Dünya Sağlık Örgütü tarafından Avrupa’da Hasta Haklarının Geliştirilmesi, Amsterdam Bildirgesi de kabul edilmiştir. Aynı zamanda bir sene sonra Dünya Sağlık Örgütü 1981 yılında kabul edilen Lizbon Bildirgesi’nin kapsamını genişletmiştir. Tüm bu bildirgeler hasta haklarına yönelik dünyanın pek çok ülkesinde yeni girişimlerde bulunulmasının önünü açmış ve yeni düzenlemeleri de beraberinde getirmiştir. Ülkemizde uluslararası kriterleri içeren ilk yasal metin ise Hasta Hakları Yönetmeliği’dir ve bu yönetmelik 1 Ağustos 1998 yılında yürürlüğe girmiştir.

Hasta hakları hekim, hasta ve sağlık kuruluşu arasındaki ilişkilerin düzenler ve bazı ilkelere dayanmaktadır. Bilgi edinme hakkı, tıbbi bakım ve tedavi hakkı, başvuruda bulunma hakkı, aydınlatışmış onay hakkı, mahremiyet hakkı temel hasta haklarıdır. Bunun yanı sıra hasta sorumlulukları olduğu da göz ardı edilmemelidir.

 

Bilgi Edinme Hakkı

Hasta hakları arasında ilk sırada bilgi edinme hakkı yer almaktadır. Bu hakka göre hastalanan kişi tanı ve tedavi süresinde tüm tıbbi gerçekler, uygulanacak girişimler ve bu girişimlerin maddi olarak karşılığı, uygulanacak tedaviler kapsamındaki risk ve yararları ve uygulanabilecek alternatif tedaviler hakkında bilgi edinme hakkına sahiptir. Hastalar kendilerine hizmet sunan sağlık görevlilerine ilişkin olarak her türlü kimlik ve mesleki bilgiyi de edinme ve tedavi sürecinde farklı sağlık kuruluşlarından ve sağlık görevlilerinden görüş ve bilgi alma hakkına da sahiptir.

 

Tıbbi Bakım ve Tedavi Hakkı

Her hasta eşittir ve ırk, dil, din ayrımı gözetilemez. Böyle bir ayrımcılık üzerinden hiçbir hasta sağlık hizmetlerinden mahrum bırakılamaz. Tedavi göreceği sağlık kurumunu, doktorunu ve sağlık personelini seçebilme ve yine değiştirebilme hakkı da hasta hakları içerisinde yer almaktadır. Hasta, kendisine yönelik olarak verilecek tıbbi kararlara ve tedavi planına katılabilir veya tedavi plan ve yöntemlerini reddedebilir.

 

Aydınlatılmış Onay Hakkı

Hasta haklarından biri de aydınlatışmış onay hakkıdır. Bu da hasta olan kişinin kendisiyle ilgili her türlü girişim için bilgilendirilmesi ve bilgilendirildiğine dair onayının alınması anlamına gelmektedir. Hasta kişi, kendisine uygulanacak tedavi yöntemi ve sürecine dair kendisinden onay alınmasını talep edebilmektedir.

 

Mahremiyet Hakkı

Özel hayata saygı, hayatın her alanında önem taşımaktadır ve en önemli haklarımızdan biridir. Hasta hakları arasında da mahremiyet ve özel hayata saygı hakkı oldukça hassas ve önem taşıyan bir haktır. Bu hak kapsamında hastaya dair tıbbi kayıtların saklı tutulması gerekmektedir. Mahremiyet hakkı kapsamında hastanın kendine dair tüm bilgilerinin gizlilik esaslarına uyarak saklanmasını isteme hakkı bulunmaktadır. Bunun yanı sıra hasta, tıbbi kayıtlarının tam ve doğru olarak korunmasını ve kayıtlara kendisi veya yetkili kıldığı kişi tarafından ulaşılmasını talep edebilmektedir.

 

Başvuruda Bulunma Hakkı

Hasta olan kişi rahatlıkla ulaşabileceği, kendini dinleyen ve anlayan, sıkıntılarını rahat bir şekilde ifade edebildiği kişileri yanında isteme ve bu yönde başvuruda bulunma hakkına sahiptir.

 

Hasta Sorumlulukları Nelerdir?

Hastaların sahip oldukları haklar kadar yerine getirmeleri gereken birtakım sorumlulukları da elbette vardır. Hasta sorumlulukları nelerdir, sorusunun cevabı ise maddelerle şöyle verilebilmektedir:

  • Sağlık personeliyle sağlık durumunu açık ve net bir şekilde paylaşmak ve en doğru bilgiyi vermek
  • Tedavi planı hakkında, planın başarılı olarak tamamlanabilmesi adına tüm soruları sormak ve varsa endişeleri bildirmek
  • Tedavi sürecinde birinci derecede sorumlu olan kişilerin tavsiyelerini dinlemek ve mümkün olan ölçülerde bu tavsiyelere uymak
  • Tedavi planını ve yöntemleri reddediliyorsa, buna ait sorumluluğu yasal belgelerle almak
  • Hastanede yatılacaksa, hastanede kalış süresince hastane kurallarına uymak ve prosedürler konusunda sağlık görevlilerine zorluk çıkarmamak
  • Her hizmetin maddi olarak karşılığının olduğunu bilmek ve buna göre davranmak
  • Başka hastaların varlığını ve onların da hakları olduğunu unutmamak ve diğer bireylerin haklarına karşı da sorumluluk duygusuyla davranmak

 

Herhangi bir sağlık kuruluşunda hizmet alacak olan kişilerin hangi haklara sahip olduğunu daha detaylı bilebilmek için Hasta Hakları Yönetmeliği’ne bakmakta fayda vardır. Yönetmelikte yer alan maddeleri kısaca aktaracak olursak:

  1. Sağlık hizmetlerinden adalet ilkeleri çerçevesinde faydalanma
  2. Bilgi edinme
  3. Sağlık kuruluşunu seçme ve değiştirme
  4. Personeli hakkında bilgi edinme ve değiştirme
  5. Tıbbi gereklere uygun teşhis, tedavi ve bakım talep etme
  6. Kayıtları inceleme
  7. Özel hataya saygı
  8. Tedaviyi reddetme ve durdurma
  9. Güvenlik
  10. Refakatçi bulundurma
  11. Şikayet etme ve dava açma
  12. Dini hizmetlerden faydalanma

Bir önceki yazımız olan Hakaret Suçu Nedir? başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

DMCA.com Protection Status