Doğum (Analık) İzni Nedir, Süresi Ne Kadardır ve Nasıl Alınır?

               Düzenlenen yasalar ile birlikte, doğum yapan, hamile olan ve evlat edinen işçilere bazı haklar sunulmaktadır. Bu haklar ise 4857 sayılı iş kanunu bünyesinde gerçekleştirilmektedir. Bahsedilen bu analık izinleri, doğum ve hamilelik izinleri, İş Kanunu güvencesi altında olmaktadır. Elbette ki bu haklar dahilinde, bebeklerin hakları da büyük ölçü de esas alınarak, destek olunmaktadır.

Hamilelik Süreci Hakkında Bilgiler

Bildiğiniz gibi, diğer işçilere göre, hamile olan işçilerin, çalışma şartları da farklılık gösterebilmektedir. Kadın işçiler, hamilelik dönemlerinde gün içerisinde en fazla 7,5 saat olarak yasal çalışma zamanına sahiptir. Yani, hamile bir bayan, yasal olarak gün içerisinde; bu saatten fazla çalıştırılmaması gerekmektedir. Bunun yanı sıra, getirilen bir yasa ile birlikte, kadın işçilerin gece vardiyalarında çalıştırılması da yasaklamış olduğu bilgisi yer almaktadır.

Hamile olan bayanların çalışma şartları hakkında yer alan madde, İş kanunu / 74. Madde) ‘de, Sağlık kurulu dahilinde verilen rapor ile birlikte, hamile bayanların daha hafif işlere alınması esastır. Bu işlem doğrultusunda ise alacağı maaşlarda herhangi bir indirim uygulaması yapılmamaktadır.

Elbette ki gebelik dönemlerinde, rutin kontrollerinde sağlık kuruluşları dahilide yapılması gerekiyor. Böylelikle kadın işçiler, bu dönem içerisinde, ücretli olarak izin kullanma haklarına sahiptirler. Bu izinler, bahsedildiği gibi, ücretsiz izin kapsamında olurken, yıllık izinlerden tamamen bağımsız olarak değer görmesi gerekiyor.  İş verenin, ücretsiz izin haklarını, hamile bir işçiye verme zorunluluğu bulunuyor.

Doğum Öncesi Rapor

Yukarıda yer alan bilgiler dahilinde, doğum izni nedir sorularına kısaca yanıtlar verdik. Peki, doğum öncesi ve sonrası rapor hakkında hangi bilgilere ulaşılabilir? Konu hakkında bazı detaylar aşağıda ki gibi verilebilir.

Kadın işçilere tanınan haklar doğrultusunda, toplamda 16 haftalık bir izin süresi mevcuttur.  Yani, doğumdan önce ve doğumdan sonra olarak 2 dönem şeklinde hazırlanırken, 8 + 8 hafta olarak çalıştırılmamaları gerekmektedir. Tekil gebeler için, doğum öncesi raporu 32 hafta olarak açıklanmıştır. Fakat, sağlık durumuna uygun olarak, doktor onayı dahilinde kadın işçinin de talebi doğrultusunda, doğumdan önceki 3 hafta öncesinde iş yerinde mevcut işine devam edebilir. Yine bu çalışma şartlarının da hamile kişinin ve bebeğin sağlığını tehlikeye atmayacak derecede olması gerekmektedir. Bu bilgiler dahilinde, en geç izne ayrılma zamanı hamileliğin 37. Haftası olarak eş değerdir. 37. Haftadan sonra hamile bir bayanın, herhangi bir koşul dahilinde çalıştırılması, yasalara ve kurallara uygun değildir, YASAKTIR.

Doğum Sonrası Rapor

Eğer ki, doğum iznine, doktorun onayı ve kendi isteği ile geç ayrılan bayanlar var ise, bu durumda, doğum öncesi kullanılmayan izinler, doğum sonrası raporlarına eklenmesi gerekiyor. Yani, 32 haftalık bir izin süresinde, 30 haftalık bir izin kullandıysanız, kullanılmayan 2 haftalık izin, doğum sonrası raporuna eklenerek, doğum sonrası izninizde ek olarak 14 günlük bir izin hakkınız daha bulunmuş olmaktadır.

Bahsettiğimiz bilgiler genel olarak tekil gebelik için geçerliydi. Fakat, birden fazla doğum hali için ise, örnek olarak; doğum öncesi izin için geçerli olan 8 haftaya, 2 hafta daha eklenmektedir. Yani, çoğul gebeliklerde doğum öncesi ve doğum sonrası izinlerde totalde 4 hafta daha fark görülüyor. Bu da yaklaşık olarak izinler arasında ki farkı 1 aya çıkarmaktadır. Çoğul doğum yapanlar, normal doğum yapan kişilerden 1 ay daha fazla izin kullanma hakkına sahiptirler.

Doğum Öncesi ve Sonrası Anne Ölümü

Böyle bir durum, psikolojik olarak babanın oldukça zorlu bir döneme girmesine neden olmaktadır. Bu durumdan kayaklı olarak da doğum öncesi ölümden kaynaklı olarak kullanılmayan anne izni, doğum sonrası izni gibi, babaya kullanım hakkı sağlamaktadır. Bazı durumlarda bu süreler artırılarak, hekim raporu ile belirtilmesi gerekmektedir. İşçinin sağlık durumuna göre esnekliklerin olması mümkündür.

Doğum İzni Süresi Ne Kadar?

               Doğum izni hakkında genel olarak soruların cevapları yukarıda ki gibi belirtilmiş olurken, yine merak edilen sorular arasında, doğum izni süresi ne kadardır soruları da buluyor. Doğum izni ise, belirlenmiş şartlar dahilinde hesaplanmaktadır. Zaten doğum öncesi ve sonrası izinler hakkında kısaca bilgilerden yukarıda bahsetmiştik.

  • Bilinen üzere, normal bir hamilelik süreci yaklaşık olarak 40 hafta olarak işlemektedir
  • Bu dönemde 16 haftanın en az 3 haftalık süreci, hamilelik öncesi doğum izni hesaplaması için kullanılmaktadır
  • Normal olarak 16 haftalık izin ele alınırken, maaşta herhangi bir kesinti olmadan izin kullanmak mümkündür.
  • Eğer ki, işveren ve çalışan için uygun ise, onaylar alınması halinde, 6 aylık bir ücretli izine çıkmakta mümkün olmaktadır. Elbette ki bu durumda, çalışan ücretlerinde kesintiler yapılacaktır.
  • Alınan bu izin süreleri, doktor kontrolü dahilinde gerçekleşmesinden dolayı, anne ve çocuk sağlığına göre esneklik kazandırılabilir ve uzatılabilir.
  • 40 haftalık bir hamile süreci esas alındığında, 32. Haftadan başlayarak izin kullanımı gerekmektedir.

Annelere tanınan diğer izin hakları

Elbette ki, ücretli izinler gibi, ücretsiz izin hakları, süt izni ve yarım çalışma gibi izin hakları da annelere tanınan haklar arasında yer alıyor. Kısaca bu başlıklar dahilinde konu hakkında bilgiler sunalım.

Ücretsiz izin nedir?

Kadın çalışanın istekleri doğrultusunda, 16 haftalık süreç tamamlandıktan sonra, çoğul gebelik gerçekleşmiş ise eğer, 18 haftalık süre tamamlanması sonrası, 6 ay hariç, 6 aya kadar ücretsiz izin kullanılması hakkı doğmaktadır.  Ücretsiz doğum izni, ‘’ İŞ KANUNU ‘’ tarafından tanınan bir hak olmasından kaynaklı, iş verenin onayına gerek kalmadan, işçinin isteği üzerine 6 ay olarak kullanılabilir.

Süt izni nedir?

Doğum gerçekleştirildikten sonra, 1 yaşından küçük olan çocuklar için annelere tanınan haktır. Günde, 1,5 saatlik bir süt izni kullanma hakkı yasaldır. Çocuğun 1 yaşına gelmesi halinde ise, süt izni kullanma hakkı ortadan kalkacaktır.

Yarım çalışma

               Doğum sonrası raporu (doğum izni) bittikten sonra, kadın işçilere tanınan bir haktır. Çocuğun yetiştirilmesi ve bakım işlerinin gerçekleştirilmesi için, çalışma süresinin yarısı dahilinde izinler verilmektedir. İlk doğum için, 60, ikinci için 120, sonraki doğumlar için ise 80 gün süreyle çalışma sürelerinin yarısı esas alınarak, izinler verilir.

Nasıl alınır?

Elbette ki, bu haklar, ‘’ İŞ Kanunu ‘’ uyarınca kişilere sunulmaktadır. Kişilerin, doğum izni nasıl alınır sorularına cevap olarak, aşağıda ki maddelere göz atmak mümkündür.

  • Doğum izin haklarından yararlanmak için, belirlenmiş belgeler hazırlanmalı ve prosedüre uyulması gerekmektedir. Gereken bazı belgeler aşağıda ki gibidir.
    • Doğum izni belgesi; Sağlık kurulundan, hamilelik ve doğumdan kaynaklı olarak, çalışamaz raporu şeklinde alınabilmektedir.
  • Doğum belgesi; bu belge ise, doğumun gerçekleşeceği hastane tarafından düzenlenecektir. Hasta tarafından SGK’ ya gönderilmesi gerekirken, izinler bu belgeler doğrultusunda alınabilecektir
  • Nüfus cüzdanları
    • Doğum sonrası izinlerden yararlanabilmek ve yarım çalışma, süt izni gibi haklardan yararlanmak üzere, kişinin ve bebeklerin nüfus cüzdanları ile birlikte işlem yapılması gerekiyor. Bu konuda Sosyal Güvenlik Kurumu danışma hattı ile görüşülerek, daha detaylı bilgilere sahip olmak mümkündür.

Bu belgelerin yasal olarak hazırlandığı durumlarda, doğum izni genel olarak hiçbir işletme de pürüz çıkarmamaktadır. Haklarınızı alabilmek için gerektiği durumlarda, mahkeme kararına başvurabilirsiniz.